Uzun zamandır tartışılan bir şey… Normal doğum mu yoksa sezaryen doğum mu? Pek çok anne adayı doğum sancısı çekmemek için sezaryen doğum istese de Sağlık Bakanlığı, sezaryen doğumun önlenmesi konusunda çalışmalar yapıyor. Hatta Sağlık Bakanı Recep Akdağ tıbbi zorunluluk olmadıkça sezaryene izin verilmeyeceğini açıklamıştı. Doktorları da sağlıklı olup olmadığı konusunda ikiye bölen bu tartışmaya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Filip Taşhan da bir görüş verdi.

NORMAL DOĞUM İDEAL

Doğumun şekline; eğer önceden bilinen belirli bir sebep yok ise, doğumun işaretleri geldiği zaman karar verildiğini belirten Op. Dr. Taşhan, “Doğum sancılarının başlaması, su gelmesi, nişan (hafif kanama, lekelenme) gelmesi ile doğumun başladığı anlaşılır. Aksi bir durum olmadıkça doğum normal olarak takip edilmeli, takip sırasında gelişecek problemlere göre, gerekli görülürse sezaryen ameliyatı ile doğuma karar verilmelidir. Sezaryen gereksinimi olan durumlar, doğumun takibi sırasında bebek kalp seslerinde zayıflama, anne-bebek ölçülerinin uyumsuzluğu sonucu normal doğumun mümkün olmayacağı durumlar” dedi.

“Doğum başlamadan sezaryen olacağı bilinen vakalar ise, önceki doğumu sezaryen ile gerçekleştirilmiş gebeler, ultrasonografide bebeğin yan veya ters durması, anatomik olarak şekil bozukluğu (pelvis darlığı), plasentanın (bebeğin eşinin) yerleşim bozukluğu (plasenta previa) gibi durumların olduğu gebelikler” diyen Op. Dr. Taşhan resmi web sitesindeki makalesinde şöyle devam etti: “Normal doğum sonrası lohusaların, normal hayatlarına ve aktivitelerine dönmeleri her zaman daha kolay olacaktır. Gelişen teknoloji, kısa ameliyat süreleri söz konusu olsa dahi sezaryen sonuç olarak bir ameliyattır. Mümkün olduğu kadar doğumun şekli “normal doğum” olmalıdır. Normal doğum; gelişen anestezi yöntemleri ile artık hanımların korkulu kabusu olmaktan çıkmıştır. Spinal-epidural anestezi yöntemlerinin gelişmesi ile “ağrısız normal doğum” gerçekleştirilebilmektedir. Spinal anestezi ile de, genel anestezi ile hastayı uyutmaya gerek olmadan sezaryen ameliyatları yapılabilmektedir.”

Uzun yıllar sigara içmenin vücudun neredeyse tüm organlara zarar verdiği kanıtlanan sigara, gebelikte de içmeye devam edildiği takdirde; erken doğumdan, düşük yapmaya ve yenidoğan ölümüne kadar birçok risk taşıyor. Uzmanlar anne adaylarının hamilelik dönemlerinde mutlaka sigarayı bırakmalarını öneriyor.

Konuyla ilgili Doç. Dr. Serap Yaltı, “Yıllardır sigara kullanımının sağlık üzere olumsuz etkileri belirtilmektedir. Ağız boşluğu, yemek borusu, akciğer, mesane, pankreas, mide, böbrek, rahim ağzı kanserlerinin nedenlerinden en etkili faktörlerden birisi sigara kullanılmasıdır. Bunun yanı sıra kalp, damar hastalıklarından % 65 i sigara ile ilişkilidir. Şüphesiz sigara gebelikte de hem anne adayı hem de fetüs için çok tehlikelidir. Tüm bu tehlikeler pasif içicilikte de geçerlidir. Sigara içindeki 3000 den fazla kimyasal madde ile bu etkileri gösterir. Bunlardan en önemlileri nikotin, karbonmonoksit, kadmium ve siyanattır. Nikotin ve karbonmonoksit direkt olarak plasentadan geçer ve fetüsün dolaşımına karışır. Nikotin anne adayının kanında adrenalin, noradrenalin, asetilkolin seviyelerini arttırarak tansiyonun yükselmesine, nabzın hızlanmasına sebebiyet verir. Bu ise plasentanın kan akımını azaltarak fetüsü olumsuz etkiler. Nikotin anne adayında steroid yapımında bazı enzimleri azaltır ve önemli hormonların üretimi düşer. Karbonmonoksit fetüsün kanında alyuvarlarda hemoglobine kuvvetle bağlanır, fetüsün oksijen seviyesini düşürür. Sigarada mevcut kadmiyum ise anne adayının kanında çinkoyu bağlar. Çinko eksikliği enzim düzeyinde blokaj yaparak fetüsün gelişmesinin yavaşlamasına neden olur. Sigaradaki siyanat ise gelişen hücreler üzerine direkt toksik etkilidir. Sigara içen anne adaylarının plasentaları incelendiğinde damarsal yapıların çok fazla etkilendiği ve fetüse kan akımında ciddi azalma olduğu gözlenir. Bu da fetüsün asfiktik doğmasına neden olur.” dedi.

Gebelikte içilen sigara düşük riskini iki kat arttırıyor

Bilimsel çalışmalarla sigaranın doğmamış bebeğe zarar verdiğinin kanıtlandığını belirten Doç. Dr. Yaltı, “Pek çok çalışmada genetik nedenlere bağlı olmaksızın düşük hadisesinin 2 kat arttığı saptanmıştır. Doğan bebeklerin kiloları düşüktür. Bunun yanı sıra gebeliğin 16. haftasından önce sigarayı bırakanlarda bebeğin kilosu açısından sigara içmeyenlere göre fark saptanmaz. Keza sigara kullanan anne adaylarında erken doğum riski bariz olarak artar. Bu genellikle amnion zarlarının yırtılması ve suların erken gelmesi şeklinde olur. Sigara içen anne adaylarında gebelik komplikasyonlarından plasentanın aşağıda yerleşmesi ve erkenden ayrılması olasılıkları da artmış bulunur. Günde 20 den fazla sigara içenlerde anne karnında fetal ölüm oranı % 62, yenidoğan ölümü ise % 42 dolayında artış gösterir. Sigara içen anne adaylarının bebeklerinde daha sonrasında artmış alt solunum yolu enfeksiyonu gözlenir. Bunun anne karnında sigaranın fetüsün solunum sistemine olan kötü etkiden kaynaklandığı sanılmaktadır.

Pek çok çalışmada sigara tiryakisi annenin bebeğinde daha fazla nörolojik,e ntellektüel sekeller oluşmakta, okul başarıları ciddi anlamda düşmektedir. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda sigaranın plasentadan geçen kanserojen maddelerle lösemi, böbrek tümörü, lenfoma riskini arttırdığı saptanmıştır. Sigaranın bıraktırılması için kliniklere başvurulabilir. Davranış terapileri, hipnoz , akapunktur , nikotin replasman tedavileri yapılabilir. Medya ile ve kişinin yakınları vasıtasıyla yüksek motivasyon sağlanabilir. Gebelikte nikotin sakızları kullanılmaz. Çok sıkıntı yaşanıyorsa çok tercih edilmemesine rağmen transdermal nikotin patch 6-8 hafta süre kullanılabilir.” dedi.

Erken tanı önemli : “ÜZÜM GEBELİĞİ” NE DİKKAT

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cüneyt Evrüke, Türkiye’de hamile bin kadından 1,6′sında görülen ve halk arasında “üzüm gebeliği” olarak bilinen, plasentanın anormal gelişimi sonucu ortaya çıkan sağlık sorununun tedavisinin mümkün olmakla birlikte, ihmali durumunda ölümcül bir kanser türüne dönüşme olasılığının bulunduğunu söyledi.

Prof. Dr. Evrüke, yaptığı açıklamada, tıpta mol gebelik olarak tanımlanan üzüm gebeliğinde sadece plasental dokuların oluştuğunu, bebeğe ait hiçbir dokunun olmadığını ifade etti. Evrüke, bu oluşumların süratle çoğalması nedeniyle rahim içinde içi sıvı dolu üzüm tanesi şeklinde oluşumların gözlendiğini bildirdi.

Belirtisinin daha çok erken gebelik döneminde kanama ile ortaya çıktığını anlatan Prof. Dr. Evrüke, anne adaylarının bir kısmının “üzüm tanesi şeklinde parça düşürme” şikayetiyle kendilerine başvurduğunu söyledi.

Prof. Dr. Evrüke, hastalıkta, erken tanının önemine de dikkat çekerek, “Aksi taktirde bu durumun kötü bir kanser türüne dönüşme olasılığı da var. Kansere dönüşmeyene üzüm gebeliği, dönüşene ise koryokarsinoma kanser türü deniyor. Çok kötü bir kanser türü olmasına karşın, ilaçla tedavi edilebilen kanser türüdür. Eğer gereken yapılmazsa kısa sürede ölümlerle sonuçlanabiliyor” dedi.

Tanıda en önemli aracın ultrasonografi olduğunu anlatan Prof. Dr. Cüneyt Evrüke, şöyle konuştu: “Mol tanısı koymak için plasentanın dikkatli bir şekilde incelenmesi gerekir. Kendi seyrine bırakılan mol gebeliğinde hiç beklenmedik zamanda ciddi bir kanama meydana gelebilir. Bu yüzden mol tanısı konduktan sonra gebelik operasyonla sonlandırılmalı. Operasyon sonunda çıkan parçalar ise patolojik açıdan incelenmeli.”

“ÖNEMLİ BİR SAĞLIK SORUNU“

Üzüm gebeliğinin önemli bir sağlık sorunu olduğunu anlatan Prof. Dr. Evrüke, 20 yaş öncesi ve 35 yaş sonrası hamileliklerle sosyoekonomik seviyesi düşük ve kötü beslenen kadınlarda görülme olasılığının daha sık olduğunu söyledi. İleriki yaşlarda görülme sıklığının 2 kat daha fazla olduğunun da saptandığını ifade eden Prof. Dr. Evrüke, ayrıca kötü huylu olma olasılığının da arttığını bildirdi. Türkiye’de hamile bin kadından 1,6′sında “üzüm gebeliği” ne rastlandığını belirten Prof. Dr. Evrüke, hastaların, rahatsızlığın tekrar edebilme olasılığı nedeniyle sıkı takibe alındıklarını vurguladı. Prof. Dr. Evrüke, takip programı sırasında hastalara bir yıl süreyle gebe kalmamaları yönünde uyarılarda bulunduklarını ifade etti.

Prof. Dr. Cüneyt Evrüke; “Bu süre içerisinde hamile kalınırsa hastalığın yeniden nüksetmesiyle yeni bir gebeliği ayırt etmek çok zor oluyor. Bu amaçla hastalara doğum kontrol hapı kullandırıyoruz.” dedi. Prof. Dr. Evrüke, bir yıl süren tedavinin ardından yapılan tetkiklerin normal çıkması durumunda hastanın yeniden hamile kalmasında riskin büyük ölçüde ortadan kalktığını sözlerine ekledi.

Konuyla ilgili herhangi bir soru, görüş ya da öneriniz varsa lütfen yorum yazarak bunu bize aktarın. Unutmayın, bilgi paylaştıkça çoğalır. Sorular soruldukça çözülür.

ABD’nin önde gelen Kaiser Permanente tıp merkezinden Dr. De-Kun Li ve ekibinin yaptığı araştırma, daha önce yapılan benzer araştırmaları doğrulayarak, kadınların hamilelikte fazla kafeinli içecek tüketimine son vermelerini öneriyor. Bunun nedeni ise düşük ihtimalinin artması..

2 yıl süren araştırmaya, gebeyken de kafeinli içecekler tüketmeye devam eden 1000′e yakın kadın katıldı.

Gebelikte günde en az iki fincan kahve ya da 5 kutu kafeinli soda (200 miligram kafein) içen kadınların düşük yapma riskinin kafeinli içecekler tüketmeyenlere göre 2 kat, günde 200 miligramdan az kafein tüketenlerin ise düşük yapma riskinin kafeinli içecekler tüketmeyen kadınlara göre yüzde 40 fazla olduğu ortaya çıktı.

Araştırmacılar, çay, soda ya da sıcak çikolata tüketiminin de düşük riskini artırması nedeniyle kahvedeki diğer kimyasal maddelerden çok tek başına kafeinin düşük riskini artırdığını belirttiler.

Daha önce aynı konuyla ilgili yapılan araştırmalardan farklı olarak bu araştırmaya gebelikte kafein tüketmeye devam eden kadınlar katıldı. Bundan önceki araştırmalara katılan bazı kadınlar gebelikte rastlanan mide bulantısı ve kusma şikayetleri nedeniyle kafein tüketmeyi bırakıyordu.

Konuyla ilgili herhangi bir soru, görüş ya da öneriniz varsa lütfen yorum yazarak bunu bize aktarın. Unutmayın, bilgi paylaştıkça çoğalır. Sorular soruldukça çözülür.

Lohusalık dönemi, hormonal, biokimyasal, rusal ve metabolik değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. 40 haftalık gebelikteki hormonal tablo, doğumun gerçekleşmesiyle birlikte tamamen farklı bir boyut alır. Gebelikte aşırı miktarda progesteron ve östrojen yüklü vücut, doğumdan sonra progesteron ve östrojenin azalması ve süt salgılayan hormonun devreye girmesiyle birlikte bir takım değişimler yaşar.

Östrojenin düşmesi lohusada bir çeşit depresif ruh halinin ortaya çıkmasına neden olur. Kolay ağlayan, mutsuz, alıngan, çabuk yorulan isteksiz bir hale gelir. Bu dönemde zaten emzirme ve uykusuzluklar nedeniyle tam dinlenemeyen lohusada hormonların da etkisiyle bir nevi çöküş yaşanır. Doğumdaki kanamanın sonucu, demir depolarının azalması sonucu oluşan halsizlik, iştahsızlık ve dikkat azalması bir çeşit depresyonu taklit eder.

Düzenli uyku, beslenme ve gerekirse vitamin ve demir takviyesi ile 6 haftalık bu toparlanma süresinin sonunda, beden fonksiyonları yavaş yavaş yerine gelmeye başlar. Bazen bu depresif durum bir sene kadar devam eder. Buna lohusalık depresyonu denir.

Hafif veya ağır, genellikle her doğum yapan anne bu bir senelik depresif durumu yaşar. Bazıları yoğun tempoları nedeniyle bunu farketmeden atlatır. Bazı anneler ise travmatik doğum geçirmişse, bebeğine bakmakta zorlanıyorsa, aile içi sorunlar yaşamaktaysa malesef bu dönemi problemsiz atlatmak şansına sahip değildir. Hatta bu durum lohusalık psikolozuna kadar giden ağır bir psikiyatrik tablo olarak da karşımıza çıkabilir. Bu durumda kesin olarak bir psikiyatrın yardımına ihtiyaç vardır.

Bir senelik depresif period genellikle problemsiz atlatılır. Bu dönemde annede halsizlik, cinsel ilişkiden kaçma, cinsel ilişki sırasında kuruluk ve ağrı hissetme, tekrarlayan mantar enfeksiyonları, tırnaklarda kırılma, saç dökülmesi, her şeye karşı genel isteksizlik, uyku bozuklukları, kendini mutsuz hissetme gibi belirtiler görülür.

Bu belirtiler tek tek uygun tedavi ile giderilebilir. Doğum yapan annelere genellikle doğumdan sonra 2 ay kadar bir süre demir takviyesi ve multivitaminler verilmelidir. Düzenli uyku uyuması sağlanmalı, beslenmesinde de emzirme durumuna göre takviye yapılmalıdır. Emziren annelerin kalori ihtiyacı arttığı için günlük besin alımını arttırmalı ve günlük öğün sayısını gebelikte olduğu gibi beşe çıkarmalı, yani ara öğünlerle beslenmesi sağlanmalıdır. Anksiyete ve mutsuzluk hallerinde antistress ilaçlarla veya anne sütüyle bebeğe geçmeyecek hafif sedatiflerle tedavi etmek gerekebilir.

Gebelik döneminde anne adayına gebelik sonrası vücudunda ve ruhsal durumunda değişiklikler olabileceğini söyleyerek lohusalık dönemini rahat atlatması için bilgilendirme gerekir.

Aynı şekilde baba adayını da uyarıp olabilecek değişikliklere karşı hazırlamak gerekir.

Konuyla ilgili herhangi bir soru, görüş ya da öneriniz varsa lütfen yorum yazarak bunu bize aktarın. Unutmayın, bilgi paylaştıkça çoğalır. Sorular soruldukça çözülür.